Recensie: Conferentie "Visual Culture"
Amsterdam, 22 en 23 november 2002
In november 2002 vond in Amsterdam de internationale conferentie
'The Character of Nineteenth-Century Visual Culture' plaats. Het
centrale thema van de conferentie was de evolutie van de (westerse)
visuele cultuur tussen 1800 en 1900. Keynote speaker was Vanessa
Schwartz van de University of Southern California, bekend van onder
meer de publicaties Cinema and the Invention of Modern Life (1995)
en Spectacular realities: early mass culture in fin-de-siècle
Paris (1998).
Het programma van de eerste dag bestond uit vier thematisch ingedeelde
sessies die tegelijkertijd plaatsvonden: "The Visual Dissemination
of Information", "The Arrival of New Media", "Travelling
Identities and Their Visual Representation" en "Perception
of Visual Culture". Bij de ochtendsessies ging mijn voorkeur
uit naar de opkomst van nieuwe media. Deze sessie begon met de presentatie
van David Ogawa uit New York over de fotografische ontwikkeling
van sexual imagery in het negentiende-eeuwse Frankrijk. De tweede
gast van de ochtend was Margrith Wilke van de Rijksuniversiteit
Groningen. Wilkes onderwerp was de visuele ontwikkeling van stadstaferelen
zoals die in Nederland in de tweede helft van de negentiende eeuw
werden afgebeeld in schilderijen en foto's. De laatste spreker van
de sessie was Frank Kessler van de Universiteit Utrecht. Hij gaf
in zijn presentatie aan dat de ontwikkeling van de Cinématographe
van de Lumières, de Kinetoscope van Edison en de Bioskop
van Max Skladanowsky beter begrepen kan worden wanneer ze geplaatst
wordt in een bredere culturele context. Volgens Kessler vindt hun
technologie zijn oorsprong in andere culturele uitingen zoals de
fotografie, de toverlantaarn of geluidsopnamen. Ik had me trouwens
erg verheugd op de eerder aangekondigde presentatie van de Turkse
deelneemster Derya Özkan over de introductie van fotografie
in het Ottomaanse Rijk in de negentiende eeuw, maar jammer genoeg
werd haar presentatie geannuleerd.
Onder de middagsessies heb ik gekozen voor "Travelling Identities
and Their Visual Representation". De papers die in dit gedeelte
van de conferentie gepresenteerd werden, betroffen "The Art
of Tourism: The Visual Culture of Tourist Travel" van Jill
Steward, "The Neue Synagoge on Berlin's Oranienburgerstrasse:
The Oriental Face of a Modern Body" van Cyril Reade, "The
Establishment of Visual Culture in São Paulo" van Heloisa
Barbuy en "Picturing Railroads: Ex-Slaves, Train Travel, and
the Visualization of Freedom in the American South" van John
Giggie.
Het programma van de tweede dag begon met een uiteenzetting van
de keynote speaker, Vanessa Schwartz, over het reilen en zeilen
van de geschiedenis van de visuele cultuur in de negentiende eeuw.
Daarna volgden de presentaties van Jan Hein Furnée en Julia
Noordegraaf. Furnées presentatie ging over de relatie tussen
shopping en visuele cultuur in Den Haag in de tweede helft van de
negentiende eeuw. Noordegraafs onderwerp was de ontwikkeling van
het museum in Nederland als een nieuw visueel medium. De middagsessie
(die ik helaas niet bijgewoond heb) werd gehouden door Herwig Todts,
met "Late Nineteenth-Century Naturalism: A Matter of Taste?"
en Mattie Boom, met "19th-Century Photography and the Public
Domain: Books, Subjects, Images, Photographers".
Mustafa Özen
|