Column: Our job in Iraq
Als je het shot eenmaal goed gezien hebt, vergeet je het niet gauw meer. Amerikaanse soldaten met een vredige, vaderlijke gezichtsuitdrukking bladeren met een klein jongetje in een stripboekje. Hij is een en al aandacht; hij zuigt de nieuwe kennis in zich op. De voice over meldt: "We gaan ze bewijzen dat onze Amerikaanse levenswijze, onze democratie, een heel aangename levenswijze is."
Om misverstanden te voorkomen: de film is zwart-wit, en het jongetje is overduidelijk Japans. De film is uit 1945, heet Our Job in Japan en werd speciaal vertoond aan de Amerikaanse militairen die na de Japanse capitulatie aan het eind van de tweede wereldoorlog de bezettingsmacht vormden. Hun opdracht was hulp te verlenen bij het heropvoeden van de Japanse burger en bij het opleggen van de Amerikaanse levenswijze en de Amerikaanse democratie aan het Japanse volk.
Collega Gerda Jansen Hendriks van Andere Tijden diepte de film op uit de National Archives in Washington. Het is helemaal niet uitgesloten dat in het afgelopen jaar ook een medewerker van het Witte Huis die film op de tafel heeft gelegd en er inspiratie uit heeft geput bij het voorbereiden van het Amerikaanse beleid om Irak in het post-Saddam-tijdperk aan de democratie te brengen. Al in het najaar van 2002 verschenen er berichten in de Amerikaanse media over het Japanse model, dat, met enige aanpassingen, in Irak zou kunnen worden toegepast.
En wat is het dan opeens mooi om de film Our Job in Japan te bekijken. Wat de Japanners de wereld allemaal misdaan hebben is natuurlijk niet de schuld van het volk. Het zijn de boze machthebbers die het volk hebben misleid, die de hersenen van hun ondergeschikten hebben vergiftigd met agressie, oorlog, heerszucht. Ze hebben de gewone Japanner geleerd dat hij 'op aarde is om de hele wereld te overheersen'. Dat moet veranderen, die ideeën moeten uit die hersenen geramd worden, ze moeten vervangen worden door het besef dat de Amerikaanse levenswijze veruit te verkiezen is boven die aangeleerde neiging de wereld te willen domineren - dat is de strekking van de Amerikaanse propaganda.
Geen wonder dat we voortdurend hersenkwabben door het beeld gecrosst zien worden, en dat de voice over daar een niet mis te verstane tekst aan toevoegt: "Deze Japanners moeten leren hun verstand te gaan gebruiken, modern en beschaafd hun verstand te gaan gebruiken. Daar moeten wij ze bij helpen, dat is Our Job in Japan."
Het is meer dan aardig om te weten dat het War Department (net als Nederland had Amerika destijds een Ministerie van Oorlog, niet van Defensie) tegelijkertijd een vergelijkbare film liet maken onder de titel Our Job in Germany. Ook daarvan was de opzet om die agressieve Duitsers ervan te weerhouden ooit nog oorlog te voeren. Je kunt van die Amerikanen zeggen wat je wilt, maar in die opzet zijn ze behoorlijk geslaagd. Zozeer zelfs dat de Duitsers in 2003 vol overtuiging weigerden mee te doen aan de oorlog tegen het Irak van Saddam Hoessein.
Intussen vraag ik me al dagen af hoe het met dat Japanse jongetje is afgelopen, dat, omringd door vriendelijke militairen, voor de camera in stripboeken mocht bladeren. Zou hij echt een democraat in hart en nieren geworden zijn?
Ad van Liempt
|