Nieuws uit de archieven:
Vondst van de jubileumeditie van een SDAP-uitzending bij het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid
Het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid beheert tienduizenden items die gelabeld zijn als 'Gesproken Woord': radio-opnamen die door wetenschappers beter 'geluidsdocumenten' kunnen worden genoemd. Bij de sector Historische Collecties van Beeld en Geluid liggen onder meer uitzendingen van de Sociaal-Democratische Arbeiderspartij (SDAP). Bij het inventariseren van die collectie stuitte Fred de Kok op delen van een jubileumprogramma van die partij uit 1939. Aan de hand van de originele 78-toeren-glasplaten is nu een compleet radioprogramma gereconstrueerd.
1939 was een jaar vol oorlogsdreiging voor Europa. In maart van dat jaar had het agressieve Duitsland Tsjechië bezet en in april viel het fascistische Italië Albanië aan. Per 1 september zou Duitsland ook Polen binnenvallen, met het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog als gevolg (een oorlog die in Nederland echter pas op 10 mei 1940 haar meest gewelddadige periode zou ingaan).
Nederland was in die tijd nog volledig 'verzuild': burgers hadden de gewoonte zich politiek en maatschappelijk te organiseren naar overtuiging. De vier hoofdzuilen van het moment waren Rooms-Katholiek, Socialistisch, Protestants-Christelijk en Liberaal. De verzuiling was het duidelijkst merkbaar onder de nog niet ontkerkelijkte werknemers. Katholieke arbeiders steunden de door de bisschoppen gestuurde Rooms-Katholieke Staatspartij (RKSP), Christelijke arbeiders de Anti-revolutionaire Partij (ARP). Veruit de meerderheid van de overige arbeiders leunde aan bij de SDAP.
Het 45 minuten durende herontdekte programma draagt de titel "De SDAP in Nederland bestaat 45 jaar". De uitzending ervan had plaats op zaterdagavond 26 augustus 1939 (lustrumdag van de SDAP) en werd verzorgd door de Vereniging van Arbeiders Radio Amateurs (VARA).
Het programma bestond uit een inleiding door de SDAP-voorzitter, herinneringen aan en conclusies uit een 'Ronde Tafel Conferentie' van partijbonzen, en toespraken door een vrouwelijke partijbestuurder en een kersverse minister. Tekst werd afgewisseld met muziek (gespeeld op het orgel van de VARA-studio), declamatie en strijdliederen, gezongen onder leiding van Anton Krelage Jr.
Fred de Kok
|