Recensie: Light-Image-Reality
The Aegina Academy, zomer 2003
Het Griekse eiland Aegina, een half uur met de veerboot van Piraeus
verwijderd, staat niet bekend als een centrum van beeldcultuur.
Misschien gaat dat de komende jaren veranderen. En dat komt dan
door de Aegina Academy. Dit forum voor kunst en wetenschap is een
initiatief van de Oostenrijkse kunstenaars Gustav Deutsch en Hanna
Schimek. In samenwerking met een aantal Europese instellingen, waaronder
het Nederlands Filmmuseum, willen zij iedere twee jaar een evenement
organiseren rondom de audiovisuele kunsten. Light-Image-Reality
was het thema van de eerste editie, die in mei van dit jaar plaatsvond.
Het gebeuren was een combinatie van diverse filmvoorstellingen en
tentoonstellingen, een symposium en een educatief project voor lokale
scholieren.
Voor Aegina zelf is het evenement overigens nog niet helemaal over.
In het kader van deze eerste editie is er vlakbij het haventje van
het dorp Perdika een levensgrote camera obscura gebouwd, waarin
men binnen kan lopen. Op de binnenwand van deze uit hout opgetrokken,
ronde 'pillendoos' kan men het omringende landschap bewonderen,
dat ondersteboven geprojecteerd wordt door het licht dat door twaalf
kleine, op gelijke afstand aangebrachte openingen binnenvalt. De
locatie, een voormalige verdedigingspost van de Duitse bezetter,
garandeert een magnifiek 'uitzicht'. De camera obscura is een waarachtig
landmerk: ook vanaf de boot springt het gebouw in het oog. En voor
de middenstand van Perdika, voornamelijk café- en restauranthouders,
is de interesse in de beeldcultuur duidelijk merkbaar. Binnenkort
besluit het gemeentebestuur of de camera obscura een permanente
trekpleister wordt.
Zo niet, dan zal men het tot 2005, wanneer de tweede editie onder
de titel Light-Image-Illusion zal plaatsvinden, met herinneringen
moeten doen. Bijvoorbeeld aan Breaking news, een programma rondom
bioscoopjournaals van het Filmmuseum, en aan de gelijknamige DVD
die het Filmmmuseum heeft geproduceerd, met daarop zes reflecties
over het bioscoopjournaal door binnen- en buitenlandse film- en
videomakers (onder wie Marjoleine Boonstra, Fiona Tan, Péter
Forgács). Immers, het bioscoopjournaal is het genre bij uitstek
waarin de pretentie dat de wereld in beelden te vangen is kan worden
onderzocht. Of men mijmert eens over de uitstalling van oude oogheelkundige
instrumenten, in de installatie Bibliotheka van de Griekse kunstenaar-arts
Kyrillos Sarris. De medische apparaten in deze sterk op Richard
Gregory's Eye and brain geïnspireerde installatie werden omringd
door boekenkasten met daarin de werken die de participanten aan
deze editie van de Academy van belang achtten voor hun werk. Aldus
werd benadrukt dat wat we zien sterk bepaald wordt door de kennis
en de ervaring die in ons geheugen liggen opgeslagen. Of zal men
nog eens terugdenken aan die installatie die het beeld als geheugen
zelf toont? De Duitse fotograaf Edgar Lissel maakte ook een camera
obscura: door een kleine opening valt het licht van de omgeving
- in dit geval de haven van Aegina - in een donkere kamer naar binnen
en zien we de bedrijvigheid van de haven ondersteboven geprojecteerd.
Maar het doek waarop dit beeld valt, is bewerkt met pigmenten die,
nadat de opening wordt gesloten, het beeld vasthouden. Na verloop
van tijd, langzaam, vervaagt dit beeld. Als een herinnering.
Zal men in Aegina ook langzaam het beeld zien vervagen dat men aanvankelijk
had? Of is er toch iets veranderd? Het feit dat het evenement bewust
niet plaatsvond in een kosmopolitische, stedelijke omgeving (zoals
Athene) toont aan dat de Aegina Academy er niet zomaar één
temidden van vele andere zijn wil. Door de tentoonstellingen te
houden in panden in winkelstraten, door contact te zoeken met plaatselijke
scholen en door filmvoorstellingen over het hele eiland te organiseren,
wil de Aegina Academy duidelijk maken dat de locatie niet willekeurig
bepaald is. Een veelbelovende poging de wereld van de kunsten en
musea dichterbij het leven van alledag te brengen.
Nico de Klerk
|