Recensie studiemiddag Bewegend Geheugen
Filmmuseum Brussel, 12 december 2003
Brussel was weer eens echt internationaal op 12 december, tijdens de studiemiddag die plaatsvond in het Filmmuseum (op een steenworp afstand van het Centraal Station - wat een wangedrocht toch, met zijn unheimische gangen). Op die dag zetten de Universiteit Gent en het Koninklijk Filmarchief een punt achter hun gezamenlijke onderzoeksproject "Licht op een Collectief Verleden". Diezelfde middag werd ook het boek Bewegend Geheugen gepresenteerd.
De studiedag was goed bezocht en liet daarmee zien dat historisch onderzoek naar bewegende beelden wel degelijk leeft in Vlaanderen. Naast 'eigen' mensen als Daniël Biltereyst en Roel Vande Winkel lieten ook enkele buitenlandse (Britse) cracks hun licht op de geschiedenis schijnen. Christine Whittaker, op dit moment voorzitter van IAMHIST, liet veel voorbeelden zien van het gebruik van non-fictie films bij historische televisiedocumentaires. Door haar werk aan de BBC-reeks People's Century kent zij de voor- en nadelen van het gebruik (en het misbruik) van 'originele' beelden. Tijdens de discussie van later die middag bleek zij nochtans opmerkelijk mild over het inkleuren van zwart-wit beelden - want, zo argumenteerde ze, televisie is uiteindelijk toch alleen bedoeld als entertainment. Luke McKernan, op zijn beurt, legde de opzet uit van het British Universities Newsreel Database Project. Daarnaast toonde hij enkele aan België gerelateerde filmfragmenten, waaronder beelden van de burgeroorlog die bijna uitbrak bij de terugkeer van koning Leopold III, na afloop van de Tweede Wereldoorlog. Het Imperial War Museum had Kay Gladstone afgevaardigd, die aantoonde hoe Duitse filmjournaals tijdens de Tweede Wereldoorlog van invloed zijn geweest op hun Britse tegenhangers.
Dat de Eerste Wereldoorlog zijn sporen nagelaten heeft in België, meer bepaald in de vorm van een groeiend Vlaams nationalisme, kwam goed naar voren in een presentatie over Flandria Film. Onder de bezielende leiding van Clements De Landtsheer bracht dit bedrijfje onder meer Met Onze Jongens aan den IJzer uit. De Landtsheers Vlaams nationalisme leidde hem (en vele anderen met hem) tot collaboratie in 1940-'44. In die periode moest elk bioscoopprogramma bovendien (net als in Nederland) een Duitse Wochenschau uitbrengen - in de plaatselijke vermomming van Belga Nieuws. Over dit onderwerp is Roel Vande Winkel bij uitstek de expert (zie ook TMG 6/1).
Een studiemiddag is vluchtig; een publicatie gelukkig veel minder. Het boek Bewegend Geheugen, een gids naar audiovisuele bronnen over Vlaanderen (Daniël Biltereyst en Roel Vande Winkel, Gent: Academia Press, 2004) dat op 12 december gepresenteerd werd, zal van blijvend belang zijn. Het gedeelte over filmarchieven (met praktische gegevens, details over de geschiedenis en de inhoud van de collecties en hun toegankelijkheid) beslaat bijna 200 bladzijden (van de 360) en is thematisch ingedeeld. De algemene toelichting met informatie over beelddragers en -formaten en over auteursrecht maken het prachtig geïllustreerde boek (met kleurenfoto's!) tot een waardevol naslagwerk.
David Barnouw
voor meer informatie over het boek kunt u terecht
op www.psw.ugent.be/comwet/wgfilmtv/BewegendGeheugen.htm
< |