Digitale restauratie bij het Filmmuseum
Volgend in de voetsporen van het filmproductiebedrijf, heeft sinds
enkele jaren ook de archiefwereld 'digitaal' geadopteerd als het
buzz word bij uitstek. Terwijl over de duurzaamheid van digitale
dragers als archiefmedium alleen nog maar gespeculeerd kan worden, hebben wel al de eerste
experimenten plaatsgehad op het vlak van restauratie.
Dergelijke pogingen komen er in de praktijk veelal op neer, dat
voor de productie bedachte technologieën aanwend worden voor
restauratiedoeleinden. Intussen is echter gebleken dat programma's
die ontworpen zijn voor het creëren van special effects, heel
wat elementen bevatten die bij het retoucheren van filmbeelden als
ballast ervaren worden. Bovendien is de beeld-voor-beeld-aanpak
die in productiekringen gehanteerd wordt, ook op de langere termijn
voor de non-profitsector financieel niet haalbaar.
In de loop van 2000 en 2001 nam het Filmmuseum deel aan DIAMANT,
een project kaderend in het IST-programma van de Europese Commissie,
dat als doel heeft samenwerkingsverbanden te financieren die innovatie
moeten brengen op het domein van de informatietechnologie. De bedoeling
van het DIAMANT-project was de ontwikkeling van een DIgitAl film
MANipulation sysTem, een workstation voor semi-automatische digitale
restauratie. De taak van het Filmmuseum bestond erin de technische
partners in het project (de software-ontwikkelaars) bij te staan
door het formuleren van criteria waaraan het systeem zou moeten
beantwoorden, en het uittesten en becommentariëren van prototype-versies.
De deelname van het Filmmuseum aan het project kan beschouwd worden
als een unicum in de geschiedenis van de archiefgemeenschap. Nooit
eerder immers is een dergelijk instituut actief betrokken geweest
in de ontwikkeling van een technologie die zijn eigen toekomstige
werkwijze zo vergaand zou gaan bepalen.
Het belang van het project voor de archiefwereld in zijn geheel,
en voor het Filmmuseum in het bijzonder, is tweevoudig. Enerzijds
heeft het geleid tot de integratie van algoritmen die het proces
van digitale restauratie gedeeltelijk automatiseren, en zo het geheel
sneller laten verlopen, en dus betaalbaarder maken. Anderzijds komt
er nu een systeem op de markt met een gebruiksvriendelijke user
interface, die toelaat dat de filmrestaurator op interactieve wijze
digitale restauratieopdrachten geeft, en fouten van het systeem
(die aanleiding zouden kunnen geven tot zogenaamde digital artefacts)
rechtzet, nog voor die voorgoed naar film teruggeschreven worden.
Op die manier wordt de restaurator opnieuw in de gelegenheid gesteld
historisch te verantwoorden beslissingen naar zich toe te trekken,
in plaats van daarvoor blindelings te moeten vertrouwen op het oordeel
van een operator die, in veel gevallen, productiecriteria hanteert.
Voor meer informatie over het DIAMANT-project: zie http://diamant.joanneum.at.
Eef Masson (Filmmuseum)
|